Inloggen
Groeiende wachtlijsten, stijgende werkdruk en een tekort aan behandelaren. De mentale zorg staat onder druk. Digitale zorg wordt steeds vaker genoemd als oplossing, maar in de praktijk blijft de twijfel groot. Kan het echt? En werkt het ook bij complexere problematiek?
Rob Mijnheer, GZ-psycholoog en behandelcoördinator bij GGZ Drenthe, behandelt al jaren volledig online. Lang voordat online therapie een begrip was, zag hij cliënten via beeldbellen — vanuit Curaçao, Zweden en Portugal. Inmiddels is hij een van de drijvende krachten achter de digitale poli van GGZ Drenthe. In een recente podcastaflevering van Denkwijze(r) deelde hij zijn ervaringen. In deze blog lichten we de belangrijkste inzichten uit.
Wat is een digitale poli?
Digitale zorg is een breed begrip. Rob maakt een helder onderscheid. Enerzijds heb je beeldbelcontacten: behandelgesprekken via een scherm, vergelijkbaar met face-to-face sessies. Anderzijds heb je e-health: een digitale toolkit die de behandeling ondersteunt. Denk aan online programma’s, digitale vragenlijsten of chatfuncties. Beide vallen onder digitale zorg.
“Qua tijdsinvestering scheelt beeldbellen niet zo heel veel vergeleken met face-to-face”, vertelt Rob. “Waar het tijdsverschil wel in zit, is het gebruik van e-healthprogramma’s. Mijn idee is dat een behandeling daardoor sneller gaat lopen, omdat mensen ook buiten de gesprekken actief met hun herstel bezig zijn.”
De illusie van controle
Een veelgehoord bezwaar onder behandelaren: online heb je minder controle. Als iemand in de spreekkamer zit, kun je beter inschatten hoe het gaat. Maar klopt dat eigenlijk?
Rob herkent die twijfel, ook bij zichzelf. Toch noemt hij het gevoel van controle bij face-to-face sessies “een beetje een illusie”. Want iemand kan net zo goed de behandelkamer uitlopen als een laptop dichtklappen.
Volgens Rob speelt gewenning een grote rol. Tijdens de pandemie zagen we dit ook: behandelaren die het noodgedwongen probeerden, merkten dat het goed ging. Zelf merkt Rob dat het scherm al snel wegvalt zodra een gesprek op gang komt. “Na een paar minuten vergeet je eigenlijk dat je via een scherm zit te praten.”
Online behandelen even effectief
Onderzoek wijst uit dat online behandelingen minstens even effectief zijn als face-to-face, met name bij cognitieve gedragstherapie. Bij angstbehandelingen vermoedt Rob dat online behandelen zelfs effectiever kan zijn. “Als iemand exposure doet met de behandelaar op het scherm in plaats van naast zich in de kamer, heeft diegene meer het idee het echt zelf te doen”, legt hij uit. Dat versterkt het effect.
Ook EMDR doet de digitale poli van GGZ Drenthe online. In plaats van een lichtbalk werken ze met tapping en andere werkgeheugentaken. De resultaten? Vergelijkbaar met die in de spreekkamer.
Voordelen voor cliënt, professional én organisatie
De voordelen van digitale zorg gaan verder dan effectiviteit alleen — van minder no-shows en lagere drempels voor cliënten, tot een betere werk-privébalans voor behandelaren. Ook voor organisaties biedt het kansen, bijvoorbeeld om personeel te behouden dat anders zou vertrekken. “De voordelen zijn zo breed, op zoveel gebieden, dat het echt de moeite is om erin te investeren”, vat Rob samen.
Kortere wachtlijsten door een andere aanpak
Bij GGZ Drenthe hanteren ze op de digitale poli een opvallende regel: behandelingen duren maximaal zes maanden, ongeacht de problematiek. In plaats van langdurig en laagfrequent te behandelen, kiezen ze voor kort en intensief. “Uit recente onderzoeken blijkt dat korter en intensiever behandelen minstens zo effectief is, en soms zelfs effectiever”, aldus Rob.
Die aanpak heeft direct gevolgen voor de wachtlijst. Doordat behandelingen korter duren, komen er sneller plekken vrij. Bovendien spreken ze van tevoren duidelijke verwachtingen af. Dat zorgt ervoor dat cliënten gericht en gemotiveerd aan de slag gaan. En als iemand na zes maanden toch terugvalt? Dan zijn er boostersessies mogelijk.
Het resultaat: een aanzienlijk kortere wachtlijst dan bij veel reguliere poli’s. En cliënten ontvangen eerder zorg, op een moment dat de problematiek nog niet verder is toegenomen.
Tips: hoe zet je digitale zorg succesvol in?
Aan het einde van het gesprek deelt Rob drie concrete tips voor wie aan de slag wil met digitale zorg. De eerste: focus op wat er wél kan, in plaats van op wat er mis zou kunnen gaan. De tweede: wees transparant naar cliënten over wat ze kunnen verwachten. En de derde: zoek contact met andere digitale poli’s om van te leren.
Er kan meer dan je denkt
De ervaringen van GGZ Drenthe laten zien dat digitale zorg een volwaardige behandelvorm is. Met minstens dezelfde effectiviteit, meer flexibiliteit en concrete voordelen voor iedereen die erbij betrokken is.
“Uiteindelijk wil elke behandelaar zo goed mogelijke zorg bieden. En elke cliënt wil zo goed mogelijke zorg ontvangen. Als dat op deze manier ook kan, dan is dat een hele mooie manier”, aldus Rob.
Benieuwd naar het volledige gesprek met Rob Mijnheer? Luister of kijk de aflevering via Spotify of YouTube.
Denkwijze(r) is een onafhankelijke podcast, mogelijk gemaakt door Therapieland. Benieuwd naar alle afleveringen? Bekijk ze hier.